„miejsca/nie-miejsca. Nowe topografie, nowe topologie”. SESJA ANTROPOLOGICZNA. ZAKOPANE, WILLA OKSZA

Zakopane to dziwne miasto. Miejsce/nie-miejsce. Dobre miejsce, żeby zorganizować tu spotkanie na taki właśnie temat. „miejsca/nie-miejsca. Nowe topografie, nowe topologie.” Sesja antropologiczna. Zakopane, Willa Oksza – 30 listopada – 1 grudnia 2012. Zapraszają: Muzeum Tatrzańskie i Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”.

Sesję dedykujemy Pani Teresie Jabłońskiej, długoletniej dyrektor Muzeum Tatrzańskiego.

Antropologia zawsze opowiadała o miejscach. O ich swoistości, odrębności, niepokojąco dwuznacznym (obco-swojskim) statusie. Najpierw – przedmiotem antropologicznych opisów były miejsca dalekie, egzotyczne, zamorskie; później poszerzono znacznie spektrum badawcze. Obiektami zainteresowań stały się także miejsca usytuowane bliżej własnego domu, czy znajdujące się wręcz w zasięgu bezpośredniego spojrzenia. Skrócił się dystans do „miejsc”, wyostrzył się nam wzrok. Surrealistyczna etnografia nauczyła nas egzotyzować to, co znane i opatrzone. Okazało się, że zajmujące „miejsca” są obok nas, że mieszkamy w nich, albo mijamy je, często nieświadomi ich istnienia. M i e j s c e m, a więc przestrzenią o szczególnej potencji znaczącej, stało się zwłaszcza miasto – „miasto moje a w nim”: tor wyścigowy, burdel, peryferia (M.Leiris), rzeźnie (G.Bataille), pasaże miejskie (W.Benjamin).

Stare topografie odeszły (częściowo) w przeszłość. Odczuwalny wzrost mobilności w wieku XX (turystyka, migracje zarobkowe, imigracje, telewizja, internet) zrelatywizował w sposób istotny pojęcie egzotyki; bywa że miejsca „bliskie” i dalekie” zmieniają swoje usytuowania geograficzne. „Obowiązująca dawniej topografia i doświadczenie podróży uległy rozsadzeniu. Już nie opuszcza się domu, ufając, że znajdzie się coś absolutnie nowego, inny czas, inną przestrzeń. Odmienność spotyka się w sąsiedniej dzielnicy, a to co znane odkrywa się na końcu świata”. (J.Clifford). Ta dez-orientacja jest żywą częścią naszego współczesnego doświadczenia. Szczególnym wynalazkiem kultury ponowoczesnej jest kategoria non-lieu, nie-miejsca – wprowadzona do obiegu antropologicznego przez Marca Augé. Nie-miejsca, to wszystkie te przestrzenie, które są antytezą domu, przestrzeni swojskiej, oswojonej; przestrzeni, w której ludzie mają imiona i nazwiska. To przestrzenie anonimowe (dworce, lotniska, supermarkety, galerie handlowe, hotele) budujące i wzmacniające poczucie wykorzenienia, wyobcowania, samotności.

Proponujemy antropologiczną refleksję nad współczesnymi miejscami i nie-miejscami. Wbrew powyższej wykładni nie muszą to być kategorie całkowicie odrębne i rozłączne. Chcielibyśmy rozumieć je w sposób opisowy, raczej d y n a m i c z n y a nie (tylko) wartościujący. Miejsca i nie-miejsca można bowiem pojmować nieco inaczej: wprowadzając do ich rozumienia kategorie czasu i historii a tak pojęte umieszczać obok miejsc pamięci, lieux de mémoire (P.Nora). Wówczas śledzić można fascynujący proces zamiany miejsc w nie-miejsca, znikanie tych pierwszych, obumieranie, rozpad; a także, rzecz jasna, ruch odwrotny: obserwować jak dawne nie-miejsca zmieniają formy, kształty i znaczenia, jak stają się nobliwymi i znaczącymi miejscami. Jak dochodzi do nieuchronnej historycznie wymiany znaków i znaczeń, jak obydwie kategorie wzajemnie zamieniają się – nomen omen – miejscami.

Co jest dziś – tak rozumianym – miejscem i nie-miejscem? Jakie są ich charakterystyki? Z jakich powodów dochodzi do przemiany jednych w drugie? Jakie są tego procesu konsekwencje? Jak wpisują się one w konkretne pejzaże mentalne? Jak wpływają na budowanie skomplikowanej przestrzeni tożsamości (jednostkowej i zbiorowej)? To ledwie kilka z pytań, wokół których oplata się współczesny dyskurs antropologiczny o miejscach i nie-miejscach.

Miejsce: Galeria Sztuli XX wieku w willi Oksza, Zakopane, ul. Zamoyskiego 25

Organizatorzy: Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości” i Muzeum Tatrzańskie.

Współpraca: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ, Konteksty – kwartalnik Instytutu Sztuki PAN, Wydawnictwo Czarne.

Wsparcie: Tatrzańska Agencja Rozwoju, Promocji i Kultury, Cukiernia „Samanta”.

PROGRAM SESJI

30 listopada (piątek)

10.30-13.00

Miasto – przerwy w zabudowie

Paweł Próchniak – Lublin: przyczynek do topologii palimpsestu

Zbigniew Benedyktowicz – Aleja Róż i okolice

Barbara Fatyga, Ludwika Malarska – W przestrzeni pamięci Wrocław się poszerza

Piotr J.Fereński – Breslau Główny. Sceny dworcowe

Beata Kopacka – Ogród zoologiczny. Osobliwość w miejskiej przestrzeni.

(dyskusja)

13.30-14.30 (przerwa obiadowa)

14.30-17.00

Peryferie, marginesy

Magdalena Zych – Działki, obrzeża krajobrazu

Monika Sznajderman – Przerwy w pamięci. Historia rodzinna

Kuba Szpilka – Mieszkać pod Tatrami

Piotr Mazik – Atlantyda z Przysłopu Miętusiego

Iwona Oliwińska – Spojrzenie turysty: Shmoolky w Dubaju?

(dyskusja)

1 grudnia (sobota)

9.00-13.00

Miejsca, ślady, rany

Projekcja filmu dokumentalnego – W niebie, pod ziemią, reż. Britta Wauer

Hubert Francuz – Słowo/obraz terytorium. Cmentarz w „Powiększeniu”

Aleksandra Janus – Miejsce po miejscu. Muzeum Żydowskie w Berlinie.

Roma Sendyka – Zrozumieć nie-miejsce pamięci (Płaszów)

(dyskusja)

13.30-14.30 (przerwa obiadowa)

14.30-17.00

Miejsca podróżne

Wojciech Michera – Po tej stronie rzęs

Magdalena Barbaruk – El lugar de la Mancha. O cervantesowej geografii

Dariusz Czaja – Decentracje. Od miasta idealnego do miasta-widma

Marta Miskowiec – Galicja. Brak miejsca, wrak miejsca

Szymon Uliasz – Muzyka i przestrzeń. Miejsca bez granic

Projekcja filmu dokumentalnego Pogłosy, powidoki, reż. Szymon Uliasz

(dyskusja)

PR
AF

No votes yet.
Please wait...
prasa24h

Serwis prezentuje informacje wiadomości prasowe. Prezentowane informacje mogą zawierać treści sponsorowane, reklamowe. Zapraszamy do współpracy z naszym portalem prasowym.

0 Comments

No comments!

There are no comments yet, but you can be first to comment this article.

Leave reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *