Przed II wojną światową w Krakowie mieszkało prawie sześćdziesiąt pięć tysięcy Żydów, co stanowiło prawie jedną czwartą mieszkańców miasta. Ich społeczność mogła się tak prężnie rozwijać dzięki temu, że w 1495 roku, paradoksalnie, Żydom zakazano osiedlać się w samym Krakowie. Zaczęli oni zatem mieszkać w pobliskim, niebędącym jeszcze wtedy częścią tego miasta, Kazimierzu. Żydzi z Kazimierza mieli własny samorząd i podlegali tylko królowi. Jakie były ich tradycje i zwyczaje? Co po sobie pozostawili? Przekonajcie się sami i zobaczcie listę atrakcji Kazimierza przygotowaną przez AccorHotels.
Stara synagoga jest jedną z czterech tego typu budowli sakralnych usytuowanych przy głównej ulicy Kazimierza – Szerokiej. Ten budynek ma jednak największe znaczenie – to jedna z najstarszych synagog w Polsce oraz główny ośrodek życia społeczno-religijnego krakowskich Żydów do 1939 roku. Powstała w XV wieku jako gotycka synagoga z dwiema nawami i stanowiła jeden z czterech w ten sposób zaprojektowanych świątyń żydowskich w Europie. Bardzo ważnym wydarzeniem, które odbyło się w jej murach prawie 300 lat później, było przemówienie Tadeusza Kościuszki. Przekonując Żydów z Kazimierza do walki w obronie Polski, powiedział: „obchodzi mnie jeno opłakany stan ojczyzny i uszczęśliwienie wszystkich jej mieszkańców, do których i Żydów zalicza”.
Synagoga była rozbudowywana i restaurowana na przestrzeni wieków, jednak wszystkie te wysiłki w krótkim czasie zniweczyły działania hitlerowców, którzy wszystkie naczynia i ozdoby sakralne wywieźli na Wawel, do siedziby gubernatora Hansa Franka. Po wojnie Stara Synagoga została doszczętnie zrujnowana, jednak udało się ją odbudować w 1959 roku. Obecnie znajduje się tu Muzeum Judaistyczne, gdzie można podziwiać naczynia sakralne, damskie i męskie stroje z epoki oraz pokaźny zbiór fotografii krakowskiej społeczności żydowskiej. Ciekawym elementem ekspozycji jest babiniec południowy, gdzie prezentowane są przedmioty z życia codziennego Żydów oraz przedstawione są ich zwyczaje.
Warto wiedzieć, że na ulicy Szerokiej, przy której mieści się Stara Synagoga, co roku odbywa się festiwal kultury żydowskiej, zwany Festiwalem na Szerokiej. W programie są m.in. wykłady, koncerty i warsztaty dotyczące kultury żydowskiej. Na czas pobytu w Krakowie dobrym miejscem wypadowym będzie Hotel Ibis Kraków Centrum – na Szeroką dotrzesz w 20 minut spacerem lub w kilka minut komunikacją miejską.
Kazimierz funkcjonował jako osobne miasto – w planach Króla Kazimierza Wielkiego, który w 1335 roku nadał mu prawa miejskie, miał on stanowić prężnie rozwijający się ośrodek. Kazimierski ratusz powstał w 1414 roku w centrum miasta i był siedzibą jego władz. W XVIII wieku miasto otrzymało przywilej wolnego handlu i na placu wokół ratusza zagościły kramy. To najprawdopodobniej z tego okresu pochodzi nazwa placu, na którym znajduje się ratusz, i której używamy do dziś – Plac Wolnica (z łacińskiego Forum liberum to prawo wolnego handlu mięsem poza kramami). W latach 30. XIX wieku w budynku ratusza mieściła się powszechna szkoła żydowska. Obecnie mieści się tu Muzeum Etnograficzne.
To jeden z trzech najstarszych cmentarzy żydowskich w Polsce – powstał pod koniec XVI wieku. Został on zamknięty w 1800 roku, po przyłączeniu Kazimierza do Krakowa. Dziś można tu oglądać ponad 700 nagrobków. Warto wiedzieć, że część zniszczonych podczas wojny płyt nagrobnych wmurowano w ścianę cmentarza od strony ulicy Szerokiej. Cmentarz przy synagodze Remuh odwiedzają Żydzi z całego świata, gdyż znajduje się tu grób Mojżesza Isserlesa, zwanego Remuh. To na jego cześć wzniesiono świątynię i cmentarz. Remuh był wybitnym rabinem i znawcą prawa aszkenazyjskiego. Jego grób jako jedyny przetrwał w nienaruszonym stanie czas wojny.
Plac Nowy zwany jest też Placem Żydowskim. Jego obecny kształt ustalono na początku XIX wieku. Centralny punkt placu stanowi tzw. okrąglak, gdzie w 1927 roku, po wydzierżawieniu gminie żydowskiej, utworzono rytualną rzeźnię drobiu. Obecnie znajduje się tam wiele sklepików i punktów gastronomicznych (w tym słynne zapiekanki „U Endziora”), a na jego dachu odbywają się nawet koncerty w ramach Festiwalu Kultury Żydowskiej. W dni powszednie na Placu Nowym odbywa się targ, a wokół rozmieszczonych jest wiele kultowych, znanych w całym Krakowie klubów – wystarczy wspomnieć tylko Alchemię czy Królicze Oczy.
Mykwa to nazwa żydowskiej łaźni, służącej do rytualnych obmyć. Na Kazimierzu, przy ulicy Szerokiej 6, można jeszcze zobaczyć jej pozostałości. W tym samym budynku mieści się obecnie restauracja Klezmer-Hois i wydawnictwo Austeria.
]]>